WYTWÓRNIA FILMÓW FABULARNYCH 1954-2011

Powojenna historia filmowego Wrocławia związana jest przede wszystkim z założoną w 1954 roku Wytwórnią Filmów Fabularnych, w której powstał co czwarty powojenny polski film (łącznie blisko 500 tytułów). Usytuowana w Pawilonie Czterech Kopuł tuż obok Hali Stulecia, WFF była trzecią – obok Łodzi i Warszawy – państwową wytwórnią filmową w Polsce. Wśród twórców pracujących w niej w latach 50. i 60. należy wymienić m. in. Wojciecha Jerzego Hasa, Stanisława Lenartowicza, Andrzeja Wajdę, Romana Polańskiego, Sylwestra Chęcińskiego i Kazimierza Kutza. Na przestrzeni lat dołączali do nich kolejni ważni dla polskiej kinematografii reżyserzy: Agnieszka Holland, Andrzej Żuławski, Wojciech Marczewski, Waldemar Krzystek, Wiesław Saniewski i Jan Jakub Kolski.

 

Już od pierwszych lat działalności Wytwórnia dała się poznać jako miejsce idealne dla odważnych i ambitnych młodych twórców – WFF odpowiada za szereg niekonwencjonalnych, nowatorskich debiutów czołowych przedstawicieli szkoły polskiej. Oddalenie od Warszawy, od ośrodków władzy, cenzury i propagandy peerelowskiej, sprzyjało powstawaniu śmiałych projektów i pracy twórczej. To we Wrocławiu Andrzej Wajda debiutował Pokoleniem (1955), Stanisław Lenartowicz nakręcił Zimowy zmierzch (1957), a Wojciech Jerzy Has debiutancką Pętlę (1958). To tutaj powstał Krzyż walecznych (1959) i Nikt nie woła (1960) Kazimierza Kutza oraz pierwszy w historii polskiego kina film nominowany do Oscara – debiut fabularny Romana Polańskiego Nóż w wodzie (1962).

 

We Wrocławiu narodził się Popiół i diament (1958) Andrzeja Wajdy, Rękopis znaleziony w Saragossie (1965) Wojciecha J. Hasa oraz Salto (1965) Tadeusza Konwickiego. Tutaj stworzył wszystkie swoje filmy, związany także prywatnie z Wrocławiem, Stanisław Lenartowicz (m.in. Zimowy zmierzch i Giuseppe w Warszawie z 1964 roku) oraz Sylwester Chęciński, twórca kultowych filmów Sami swoi (1967), Wielki Szu (1983) i Rozmowy kontrolowane (1991). Wytwórnia, która była miejscem powstawania przełomowych dzieł szkoły polskiej, była także kolebką kina moralnego niepokoju. Przy ulicy Wystawowej powstały m. in. takie filmy jak Niedzielne dzieci (1977) i Kobieta samotna (1981) Agnieszki Holland oraz Dreszcze (1981) Wojciecha Marczewskiego. Tu Diabła (1972) i Na srebrnym globie (1976-87) nakręcił Andrzej Żuławski, a Szpital Przemienienia (1978) Edward Żebrowski. W latach 70. Wrocław, znany z otwartości i większej niż w innych ośrodkach swobody twórczej, stanowił miejsce sprzyjające powstawaniu nowatorskich projektów dziś powszechnie znanych twórców.

 

W latach 80. i 90. swoje filmy w WFF tworzyło  kolejne pokolenie twórców polskiej kinematografii. Wiesław Saniewski zrealizował tu m.in. Sezon na bażanty (1985), Waldemar Krzystek debiutancki obraz W zawieszeniu z 1986 roku, a urodzony we Wrocławiu Jan Jakub Kolski kręcił kolejne filmy, począwszy od debiutu – Pogrzebu kartofla (1990) po Historię kina w Popielawach (1998).

 

W wyniku przemian ustrojowych i niedoinwestowania WFF po 1989 roku straciła pozycję ważnego centrum polskiego filmu, mimo że powstawały tu tak istotne filmy jak holenderski CharakterMike’a van Diema (1997), zdobywca Oscara dla najlepszego filmu zagranicznego, a w 2007 z wrocławskiego atelier skorzystał Peter Greenaway, realizując zdjęcia do Nightwatching. Dziesiątki specjalistów tu wykształconych albo założyło własne firmy w branży filmowej, albo znalazło zatrudnienie w firmach tej branży, które powstały w regionie i poza nim. Dzięki nim „filmowy Wrocław” to obecnie kilkadziesiąt firm i dziesiątki fachowców, którzy pracują na rzecz powstających współcześnie filmów i seriali telewizyjnych.

 

9 listopada 2011 roku Wytwórnia Filmów Fabularnych we Wrocławiu oficjalnie zakończyła swoją dotychczasową działalność i została przekształcona przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego w nowoczesne Centrum Technologii Audiowizualnych – państwową instytucję kultury, która korzystając z dorobku Wytwórni, stanowić będzie ważne miejsce na filmowej mapie Polski.

 

 

Filmy zrealizowane w WWF – wybór

 

Historia kina w Popielawach, reż. Jan Jakub Kolski, 1997

Charakter, reż. Mike van Diem, 1997

Obcy musi fruwać, reż. Wiesław Saniewski, 1993

Jańcio Wodnik, reż. Jan Jakub Kolski, 1993

Ucieczka z kina Wolność, reż. Wojciech Marczewski, 1990

Pogrzeb kartofla, reż. Jan Jakub Kolski, 1990

Rozmowy kontrolowane, reż. Sylwester Chęciński, 1989/1990

Ostatni prom, reż. Waldemar Krzystek, 1989

Pociąg do Hollywood, reż. Radosław Piwowarski, 1987

W zawieszeniu, reż. Waldemar Krzystek, 1986

Sezon na bażanty, reż. Wiesław Saniewski, 1985

Yesterday, reż. Radosław Piwowarski, 1984

Wielki Szu, reż. Sylwester Chęciński, 1982

Wielki bieg, reż. Jerzy Domaradzki, 1981

Kobieta samotna, reż. Agnieszka Holland, 1981

Z biegiem lat, z biegiem dni…, reż. Andrzej Wajda, 1980

Dreszcze, reż. Wojciech Marczewski, 1980

Gdziekolwiek jesteś panie prezydencie…, reż. Andrzej Trzos-Rastawiecki, 1978

Szpital przemienienia, reż. Edward Żebrowski, 1978

Zdjęcia próbne, reż. Agnieszka Holland, Jerzy Domaradzki, Paweł Kędzierski, 1976/1977

Wodzirej, reż. Feliks Falk, 1976/1977

Przepraszam, czy tu biją?, reż. Marek Piwowski, 1976

Na srebrnym globie, reż. Andrzej Żuławski, 1976

Niedzielne dzieci, reż. Agnieszka Holland, 1976

Partita na instrument drewniany, reż. Janusz Zaorski, 1975

Blizna, reż. Krzysztof Kieślowski, 1975

Personel, reż. Krzysztof Kieślowski, 1975

Sędziowie. Tragedya, reż. Konrad Swinarski, 1974

Anatomia miłości, reż. Roman Załuski, 1972

Diabeł, reż. Andrzej Żuławski, 1971/72

Zaraza, reż. Roman Załuski, 1971

Lokis, reż. Janusz Majewski, 1970

Czerwone i złote, reż. Stanisław Lenartowicz, 1968

Lalka (częściowo w Łodzi), reż. Wojciech Jerzy Has, 1967/68

Długa noc, reż. Janusz Nasfeter, 1967

Szyfry, reż. Wojciech Jerzy Has, 1966

Sami swoi, reż. Sylwester Chęciński, 1966

Salto, reż. Tadeusz Konwicki, 1964

Rękopis znaleziony w Saragossie, reż. Wojciech Jerzy Has, 1964

Giuseppe w Warszawie, reż. Stanisław Lenartowicz, 1963

Jak być kochaną, reż. Wojciech Jerzy Has, 1962

Nóż w wodzie, reż. Roman Polański, 1961

Nikt nie woła, reż. Kazimierz Kutz, 1959

Krzyż walecznych, reż. Kazimierz Kutz, 1959

Popiół i diament, reż. Andrzej Wajda, 1958

Pigułki dla Aurelii, reż. Stanisław Lenartowicz, 1958

Pętla, reż. Wojciech Jerzy Has, 1958

Zimowy zmierzch, reż. Stanisław Lenartowicz, 1956

Pokolenie, reż. Andrzej Wajda, 1955

 

Możliwość komentowania jest wyłączona.